Ο κουτοπόνηρος υπουργός κ. Δένδιας και ο άφωνος Αρχηγός

Άρθρο του Π. Σταμάτη, Μέλους ΔΣ/ΕΑΑΝ και συγγραφέα

Μια ωραία Δευτέρα στις 20 Ιανουαρίου 2026 επισκέφθηκαν αιφνιδιαστικά ο ΥΕΘΑ Ν. Δένδιας και ο Α/ΓΕΝ Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας, το κτίριο της Κλαυθμώνος που ειρήσθω εν παρόδω από το μακρινό 1975 και με απόφαση ΑΝΣ έχει εγκατασταθεί η ΔΔΜΝ και η ΕΑΑΝ (1995).

Εντυπωσιασμένος ο υπουργός από το κτίριο δήλωσε αμέσως ότι θα πρέπει να βρουν νέο κτίριο για στεγαστούν οι υπηρεσίες εντός του 2026 γιατί προτίθεται να το αξιοποιήσει το 2027 χαρακτηριστικά είπε στους παριστάμενους: «αυτό το κτίριο είναι καταπληκτικό και πως αν το είχε, ο ίδιος θα τους έφτιαχνε κάθε μέρα καφέ».

Χωρίς να περιοριστεί στο αστειάκι του, συνέχισε κομπάζοντας, παρουσία μάλιστα του Α/ΓΕΝ, και ξεστόμισε με περισσή αλαζονεία ότι: «βρείτε χώρο άμεσα για μετεγκατάσταση μέσα στο 2026 γιατί το 2027 αυτό το κτίριο το θέλω».

Ο κ. Δένδιας αν και δηλώνει παντού όπου βρεθεί και όπου σταθεί ότι είναι υπερήφανος για τα δημοκρατικά του αισθήματα, δικαιολογημένα μας προκαλεί ευθέως με το τελευταίο του «αποφασίζουμε και διατάσσουμε».

Το colpo grosso όμως του υπουργού είναι ότι για να περιέλθει στις αχόρταγες ορέξεις του το κτίριο έπρεπε να γίνει «μη επιχειρησιακά αναγκαίο» και εδώ βρέθηκε η πάντα πρόθυμη στρατιωτική ηγεσία να συνδράμει στην επιθυμία του, διατάσσοντας την μετεγκατάσταση των υπηρεσιών του ΠΝ μέσα στον Αύγουστο, παραβλέποντας ότι οι μετακινήσεις της ΔΔΜΝ και της ΓΕΠΝ σε χώρους που δεν πληρούν τις απαιτήσεις τους, προδήλως μειώνουν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα.

Για να θυμίσουμε λοιπόν στον κ. υπουργό αλλά και πρωτίστους στους παροικούντες του 4ου ορόφου του ΓΕΝ, τι πρεσβεύει το κτίριο της πλατείας Κλαυθμώνος το οποίο ξεκάθαρα δεν αποτελεί ένα οποιοδήποτε δημόσιο ακίνητο.

Το κτίριο της πλατείας Κλαυθμώνος δεν αποτελεί ένα οποιοδήποτε δημόσιο ακίνητο, δεν είναι απλώς ένα γραφείο, σχεδιάστηκε από τον ανακτορικό αρχιτέκτονα Γεράσιμο Μεταξά και στέγασε το Υπουργείο Ναυτικών από τα τέλη του 19ου αιώνα και συνδέθηκε άρρηκτα με την ιστορία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Στους χώρους του στεγάστηκε το Υπουργείο Ναυτικών και αργότερα συνδέθηκε με τη λειτουργία του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού. Από εκεί ασκήθηκε επί δεκαετίες η ανώτατη διοίκηση του Ναυτικού και διευθύνθηκαν κρίσιμες περίοδοι της νεότερης ναυτικής ιστορίας της χώρας.

Στο ίδιο κτήριο τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα η σορός του Κωνσταντίνου Κανάρη το 1877 και από εκεί, στις 4 Σεπτεμβρίου, ξεκίνησε η πομπή προς τη Μητρόπολη, με τη συμμετοχή του βασιλέως Γεωργίου Α΄.

Από τον εξώστη του, το 1913, ο Αρχηγός του Στόλου Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης και ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ανακοίνωσαν στον Αθηναϊκό λαό τη νικηφόρο έκβαση των Βαλκανικών Πολέμων.

Στους χώρους του συνδέθηκε η ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού με τις μεγαλύτερες στιγμές του 20ού αιώνα, ενώ κατά την Γερμανική Κατοχή το κτίριο χρησιμοποιήθηκε από τη Γερμανική Διοίκηση Ναυτικού.

Στα υπόγειά του διατηρείται επίσης πολεμικό καταφύγιο που συνδέεται με την προπολεμική περίοδο.

Δεν πρόκειται επομένως απλώς για ένα κτίριο με αρχιτεκτονική αξία. Πρόκειται για αυθεντικό τόπο της ιστορίας του Ελληνικού Κράτους και του Πολεμικού Ναυτικού.

Υπάρχει όμως και μία ακόμη διάσταση, λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου σημαντική.

Για γενιές αξιωματικών, υπαξιωματικών, ναυτών και πολιτικού προσωπικού το κτίριο υπήρξε ο χώρος της καθημερινής υπηρεσίας τους.

Για χιλιάδες οικογένειες υπήρξε επίσης σημείο αναφοράς. Οι πίνακες ανακοινώσεων έξω από την είσοδό του, όπου αναρτιόνταν τα αποτελέσματα των εισαγωγικών εξετάσεων των παραγωγικών σχολών του Πολεμικού Ναυτικού, συνδέθηκαν με την αγωνία και τις προσδοκίες ολόκληρων γενεών νέων που επιδίωξαν να υπηρετήσουν στο Ναυτικό. Αυτή είναι η ζωντανή μνήμη του κτιρίου.

Η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας αποτελεί ασφαλώς θεμιτό στόχο της Πολιτείας, αρκεί όμως να μην προσβάλλεται η ιστορία και δεν πρέπει επ’ ουδενί λόγω να οδηγεί στην απώλεια της ιστορικής ταυτότητας ενός τόσο εμβληματικού κτιρίου, εκπαίδευσης, πολιτισμού και επαφής της κοινωνίας με τη ναυτική παράδοση της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό, η επιβεβλημένη διατήρηση παρουσίας της Ενώσεως Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού στο ιστορικό κτίριο είναι αδιαπραγμάτευτη.

Η ΕΑΑΝ, ως φορέας που συγκεντρώνει τη μνήμη και την εμπειρία γενεών στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού, θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στη λειτουργία ενός τέτοιου Κέντρου, στην ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, στη διοργάνωση εκδηλώσεων και διαλέξεων, στην αξιοποίηση της προφορικής ιστορίας και στη σύνδεση των παλαιότερων γενεών του Ναυτικού με τους νεότερους.

Η παρουσία της δεν θα αποτελούσε απλώς συνέχιση μιας υφιστάμενης εγκατάστασης, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει οργανικό μέρος της νέας αποστολής του κτιρίου.

Ο κ. υπουργός έχει σήμερα μπροστά του μια σπάνια ευκαιρία. Ένα ιστορικό κτίριο πρόκειται να απελευθερωθεί από τη σημερινή διοικητική του χρήση. Αντί να αντιμετωπισθεί αποκλειστικά ως ένα ακόμη ακίνητο προς οικονομική αξιοποίηση, μπορεί να μετατραπεί σε εθνικό σημείο αναφοράς για τη ναυτική ιστορία και παράδοση της Ελλάδας.

Η απόφαση θα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιλαμβάνεται και διαχειρίζεται την ιστορική της κληρονομιά.

Η μεταστέγαση της ΕΑΑΝ από ένα τόσο εμβληματικό κτίριο της Πλατείας Κλαυθμώνος δεν είναι μια απλή μετακόμιση, αλλά μια απόφαση με ιστορικές και πρακτικές προεκτάσεις.

Η αλλαγή σε χώρους με τόσο βαριά παράδοση, τόσο για τα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού, όσο και για την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού (ΕΑΑΝ) με μια παράλογη απόφαση να φύγουν, παρά τη θέληση τους, από το κτίριο που είναι το σπίτι τους εδώ και δεκαετίες, πλήττει το αίσθημα δικαίου που τους διακατέχει, αφού επιχειρείται η βίαιη επέμβαση του κράτους στις αρχές και μνήμες της ιστορίας ενός αήττητου Πολεμικού Ναυτικού.